In the lead up to the 2026 Commonwealth Games, Project SIARC joined Team Wales and Y Môr a Ni alongside other Welsh Ocean Literacy Coalition Partners to celebrate communities and nature in the iconic Kings Baton Relay.
In a day all about the sea and people, Project SIARC celebrated two volunteers who have been working together with the project to gather vital data on Welsh sharks, skates and rays, and showcase the incredible Welsh marine environment. Hannah Lee-Williams reflects on the day.
With crystal clear waters and stunning sunshine, we couldn’t have asked for a better day to search for mermaid’s purses and celebrate all of the individuals, groups and partners involved across the breadth of work which makes up Project SIARC.
Found washed up on beaches (including the sandy shores of Porthdinllaen beach on the Llŷn Peninsula, Wales, where we stood enjoying the fair weather and good company) these strange-looking pouches made of a tough, leather-like material give us vital cues about life underneath the waves.
Despite the name, mermaid’s purses are in fact eggcases, and they tell us less about the spending habits of mythical creatures and more about the sharks and skates that lay them - which is why I started my week by looking for them as part of celebrations for the 2026 Commonwealth Games.
Working with local people to protect Welsh marine life
I’m part of the team here at ZSL working together with local communities in North Wales to co-create new opportunities to engage with sharks, skates and rays living in Welsh waters while we also build scientific knowledge about these species. As a partnership, Project SIARC work with fishers, coastal communities, schools, government and researchers to both deepen our understanding of Wales’ shark, skate and ray species and identify, and start to address, the barriers that prevent people from engaging with the coast and sea around them.
This looks like everything from working together with fishers across the country to build understanding of Critically Endangered sharks swimming off the Welsh coast, oceanographic data analysis with project partner Bangor University, running summer camps for young people with CDP Pwllheli FC to visiting schools to teach children about the wildlife they live alongside.
Our partner Swansea University have even brought 3D printers into classrooms so students can learn how to create their own model sharks.
Celebrating Project SIARC volunteers
As part of the run-up to the 2026 Commonwealth Games, which begins at the end of July in Glasgow, we joined the King’s Baton Relay - a 500-day relay across the globe to celebrate and connect the communities and cultures from across the world from the 74 nations taking part in the Games.
We’re part of the Welsh Ocean Literacy Coalition, led by Y Môr a Ni (or ‘The Sea and Us’) - a programme bringing together 65 organisations across Wales to grow people’s relationship with the sea and inspire them to help protect it. The initiative has been working with Team Wales since last year to bring together this event - which was one of five events hosted across Wales as part of The Kings’s Baton Relay celebrating communities, sea and coast.
It was truly incredible to join Team Wales and Y Môr a Ni as part of the Relay, celebrating the Welsh Coast and the individuals who make a difference every day. As a project, it was amazing to be in a position to nominate two individuals to bear the Kings Baton on behalf of Project SIARC, and we were incredibly excited when Bob and Teri said yes!
Bob and Teri have spent the last four years collecting empty eggcases from beaches around the Llŷn Peninsula and reporting their findings to the Great Eggcase Hunt, run by Project SIARC partner Shark Trust. When laid, each eggcase contain everything a shark or skate embryo need to grow and is unique to the species that lays it, and by identifying which species an empty eggcase belongs to, we can learn more about the sharks and skates living along the Welsh coastline.
As part of the King’s Baton Relay celebrations, Bob and Teri carried the Baton - joining other official Baton bearer such as Sir Chris Hoy - as they led an eggcase hunt along Porthdinllaen beach.
Joined by other partners of Y Môr a Ni, we scoured the strandline and found eggcases belonging to the nursehound, small-spotted catshark, spotted ray and thornback ray - it was a nice little haul and a great opportunity to show the variety of species local to North Wales to others who had gathered.
What is The Kings Baton Relay?
The King’s Baton Relay is a tradition that aims to celebrate, connect and excite communities from across the Commonwealth during the build-up to the Commonwealth Games.
This year’s relay is particularly special. For the first time ever, every Commonwealth nation and territory has received their own Baton to customise and decorate to represent their culture. Fittingly, the 2026 theme for Wales was ‘community’ and, the Welsh Baton was designed by renowned Welsh artist Nathan Wyburn, who embodied this theme by bringing together hundreds of photos of all the Team Wales athletes to create the Welsh flag.
Over the course of six days, the baton travelled the length of Wales - starting in the South at Barry Island and finishing on the Isle of Anglesey in the North - spotlighting the people and places that make Wales special along the way - including, of course, Bob and Teri.
This was such a special event to be a part of, and really speaks to the core of the work we do through Project SIARC - whether it’s through going into classrooms, joining fishers out on their boats or working together with communities - to increase our collective understanding of sharks, skates and rays and boost access to nature is central to celebrating and safeguarding the iconic wildlife that lives along the Welsh coastline.
For me, it felt quite surreal to be part of these celebrations and such a special moment in history. Since joining ZSL and Project SIARC in 2023 I have had the incredible privilege to work with so many amazing individuals as we work together to both celebrate and increase our understanding of sharks, skates and rays in Wales and ensure that everyone can be part of that in whatever way suits them.
To stand on the beach as the baton was passed from eggcase hunters, to Seagrass Ocean Rescue’s youth snorkelers to a BSAC boat, felt so special and like it truly represented the connectivity of everyone working locally towards the same goal - for a more accessible and understood ocean.
Get involved
You can find out more about different sharks, skates and rays, activities on offer from Project SIARC and partners on our website projectsiarc.com or prosiectsiarc.com.
Anyone can get involved with the Great Eggcase Hunt, by reporting your finds to the Shark Trust via eggcase.org, or by getting in touch with the North Wales Wildlife Trust for events in North Wales.
Project SIARC is co-led by ZSL and Natural Resources Wales and delivered in partnership with a network of delivery partners, affiliates and collaborators with support from The National Lottery Heritage Fund, Welsh Government’s Nature Networks Fund, Ocean Tracking Network and Save Our Seas Foundation.
For more information about the Project SIARC partnership please visit the project website.
Founded in 1826, ZSL has spent two centuries working to restore wildlife and support ecosystems around the globe. Today our mission continues through conservation projects in more than 80 countries, alongside our two conservation zoos: London Zoo and Whipsnade Zoo.
Cysylltiad cymunedol, byd natur a Gemau'r Gymanwlad
Ymuno â Thîm Cymru ac Y Môr a Ni i ddathlu cysylltiad y gymuned â'r môr
Ymunodd Prosiect SIARC ZSL â Thîm Cymru ac Y Môr a Ni i ddathlu cymunedau arfordirol cyn Gemau'r Gymanwlad 2026
Gan Hannah Lee-Williams Yn y cyfnod cyn Gemau’r Gymanwlad 2026, ymunodd Prosiect SIARC â Thîm Cymru ac Y Môr a Ni – ochr yn ochr â phartneriaid eraill o Gynghrair Llythrennedd y Môr Cymru – i ddathlu cymunedau a byd natur yn rhan o ras eiconig, sef Ras Gyfnewid Baton y Brenin. Mewn diwrnod a oedd yn canolbwyntio ar y môr a phobl, bu Prosiect SIARC yn dathlu dau wirfoddolwr sydd wedi bod yn gweithio gyda'r prosiect i gasglu data hanfodol am siarcod a morgathod Cymru ac i arddangos amgylchedd morol anhygoel Cymru ar ei wedd orau.
---
Roedd y dyfroedd yn gwbl glir a’r haul yn disgleirio, ac am ddiwrnod perffaith felly i chwilio am byrsau môr-forwynion a dathlu'r holl unigolion, grwpiau a phartneriaid sy'n rhan o'r ystod eang o waith mae ‘Prosiect SIARC’ yn ei wneud.
Codenni bach od yr olwg yw pyrsau môr-forwynion, wedi’u gwneud o ddeunydd gwydn, tebyg i ledr. Maen nhw’n cael eu golchi i'r lan ar draethau (gan gynnwys traeth tywodlyd Porthdinllaen ym Mhen Llŷn, lle’r oedden ni’n sefyllian yn mwynhau’r tywydd braf a chwmni da), ac yn rhoi cliwiau hollbwysig i ni am fywyd o dan y don.
Er gwaethaf yr enw, casys wyau yw pyrsau môr-forwynion mewn gwirionedd; dydyn nhw ddim yn dweud llawer wrthyn ni am arferion gwario creaduriaid chwedlonol! Yn hytrach, maen nhw’n ffynhonnell wybodaeth wych am y siarcod a'r morgathod sy'n eu dodwy – a dyna pam y dechreuais fy wythnos yn chwilio amdanyn nhw, yn rhan o'r dathliadau ar gyfer Gemau'r Gymanwlad 2026.
Gweithio gyda phobl leol i amddiffyn bywyd morol Cymru
Rwy'n rhan o'r tîm yma yn ZSL sy'n gweithio gyda chymunedau lleol yng Ngogledd Cymru i gyd-greu cyfleoedd newydd i ymgysylltu â’r siarcod a’r morgathod sy'n byw yn nyfroedd Cymru, gan gasglu gwybodaeth wyddonol am y rhywogaethau hyn ar yr un pryd. Fel partneriaeth, mae Prosiect SIARC yn gweithio gyda physgotwyr, cymunedau arfordirol, ysgolion, y llywodraeth ac ymchwilwyr i ddyfnhau ein dealltwriaeth o rywogaethau siarcod a morgathod Cymru, ac i nodi a dechrau mynd i'r afael â'r rhwystrau sy'n atal pobl rhag ymgysylltu â'r arfordir a'r môr o'u cwmpas.
Gall hyn gynnwys popeth o gydweithio â physgotwyr ledled y wlad i ddatblygu dealltwriaeth o siarcod mewn perygl difrifol sy'n nofio oddi ar arfordir Cymru, dadansoddi data eigionegol gyda phartner y prosiect, Prifysgol Bangor, cynnal gwersylloedd haf i bobl ifanc gyda Chlwb Pêl-Droed Pwllheli ac ymweld ag ysgolion i addysgu plant am y bywyd gwyllt sy'n byw ochr yn ochr â nhw. Mae ein partner, Prifysgol Abertawe, hyd yn oed wedi dod â pheirannau argraffu 3D i ystafelloedd dosbarth, er mwyn i fyfyrwyr ddysgu sut i greu eu siarcod model eu hun.
Dathlu gwirfoddolwyr Prosiect SIARC
Fel rhan o'r cyfnod yn arwain at Gemau'r Gymanwlad 2026, sy'n dechrau ddiwedd mis Gorffennaf yn Glasgow, gwnaethon ni ymuno â Ras Gyfnewid Baton y Brenin – ras gyfnewid 500 diwrnod o hyd ar draws y byd i ddathlu a chysylltu cymunedau a diwylliannau pob un o’r 74 gwlad sy'n cymryd rhan yn y Gemau.
Rydyn ni’n rhan o Gynghrair Llythrennedd y Môr Cymru, dan arweiniad Y Môr a Ni – rhaglen sy'n dod â 65 o sefydliadau ledled Cymru ynghyd i ddatblygu perthynas pobl â'r môr a’u hysbrydoli nhw i helpu i'w amddiffyn. Mae'r fenter wedi bod yn gweithio gyda Tîm Cymru ers y llynedd i drefnu'r digwyddiad hwn – un o bump digwyddiad i gael eu cynnal ledled Cymru yn rhan o Ras Gyfnewid Baton y Brenin, i ddathlu cymunedau, y môr a'r arfordir.
Roedd hi wir yn bleser ymuno â Thîm Cymru ac Y Môr a Ni yn rhan o'r Ras Gyfnewid, gan ddathlu arfordir Cymru a'r unigolion sy'n gwneud gwahaniaeth bob dydd. Fel prosiect, roedd hi'n wych cael y cyfle i enwebu dau unigolyn i gludo Baton y Brenin ar ran Prosiect SIARC, ac roedden ni’n gyffro i gyd pan ddywedodd Bob a Teri ‘ie’!
Mae Bob a Teri wedi treulio'r pedair blynedd diwethaf yn casglu casys wyau gwag o draethau o amgylch Pen Llŷn, ac yn adrodd ar eu canfyddiadau i'r ‘Great Eggcase Hunt’, sy'n cael ei gynnal gan Shark Trust, un o bartneriaid Prosiect SIARC. Pan gânt eu dodwy, mae pob cas wyau yn cynnwys popeth sydd ei angen ar embryo siarc neu forgath i dyfu, ac mae'n unigryw i'r rhywogaeth sy'n ei ddodwy. Drwy nodi i ba rywogaeth y mae cas wyau gwag yn perthyn, gallwn ni ddysgu mwy am y siarcod a'r morgathod sy'n byw ar hyd arfordir Cymru.
Yn rhan o ddathliadau Ras Gyfnewid Baton y Brenin, fe wnaeth Bob a Teri gludo’r Baton – gan ymuno â chludwyr swyddogol eraill y baton fel Syr Chris Hoy – wrth arwain helfa am gasys wyau ar hyd traeth Porthdinllaen. Gan ymuno â phartneriaid eraill ‘Y Môr a Ni’, aeth pawb ati i chwilio'r traethlin a dod o hyd i gasys wyau yn perthyn i'r morgi brych, y morgi lleiaf, y forgath fannog a'r forgath styds – roedd yn gasgliad bach braf ac yn gyfle gwych i ddangos yr amrywiaeth o rywogaethau sy'n frodorol i Ogledd Cymru i bawb a oedd wedi ymgynnull.
Beth yw Ras Gyfnewid Baton y Brenin?
Mae Ras Gyfnewid Baton y Brenin yn draddodiad sy'n ceisio dathlu, cysylltu a chyffroi cymunedau o bob rhan o'r Gymanwlad yn y cyfnod sy’n arwain at Gemau'r Gymanwlad.
Mae ras gyfnewid eleni yn un arbennig. Am y tro cyntaf erioed, mae pob gwlad a thiriogaeth yn y Gymanwlad wedi cael ei baton ei hun i'w addasu a'i addurno i gynrychioli diwylliant penodol y wlad neu’r diriogaeth honno. Yn briodol ddigon, ‘cymuned’ oedd thema Cymru ar gyfer 2026, a dyluniwyd Baton Cymru gan yr artist o fri, Nathan Wyburn. Ymgorfforodd y thema hon drwy ddod â channoedd o luniau o holl athletwyr Tîm Cymru ynghyd i greu baner Cymru.
Dros gyfnod o chwe niwrnod, teithiodd y baton o un pen o Gymru i’r llall – gan ddechrau yn y De yn Ynys y Barri a gorffen ar Ynys Môn yn y Gogledd. Ar hyd y ffordd, bu’n tynnu sylw at y bobl a’r lleoedd sy’n gwneud Cymru’n arbennig – gan gynnwys Bob a Teri, wrth gwrs.
Roedd cymryd rhan yn y digwyddiad arbennig hwn yn brofiad gwych, ac mae'n cyd-fynd yn uniongyrchol âr gwaith sy’n greiddiol i Brosiect SIARC. Boed hynny'n ymweld ag ystafelloedd dosbarth, ymuno â physgotwyr ar eu cychod neu gydweithio â chymunedau – mae cynyddu ein dealltwriaeth gyfunol o siarcod a morgathod, a gwella mynediad at fyd natur, yn ganolog wrth i ni ddathlu ac amddiffyn y bywyd gwyllt eiconig sy'n byw ar hyd arfordir Cymru.
I mi, roedd hi'n deimlad eithaf swreal bod yn rhan o'r dathliadau hyn, ac yn rhan o foment mor arbennig yn ein hanes. Ers ymuno â ZSL a Phrosiect SIARC yn 2023, mae wedi bod yn fraint o’r mwyaf cael gweithio gyda chynifer o unigolion rhagorol wrth i ni gydweithio i ddathlu a chynyddu ein dealltwriaeth o siarcod a morgathod Cymru, ac i sicrhau bod pawb yn gallu bod yn rhan o hynny drwy ba bynnag ffordd sy'n gweddu orau iddyn nhw. Roedd sefyll ar y traeth wrth i’r baton gael ei drosglwyddo o’r helwyr casys wyau i snorcelwyr ifanc Morwellt: Achub Cefnfor ac yna i gwch BSAC yn deimlad gwirioneddol arbennig. Roeddwn i’n teimlo ei fod wir yn cynrychioli’r cysylltiad rhwng pawb sy’n gweithio’n lleol tuag at yr un nod – cefnfor sy’n fwy hygyrch ac sy’n cael ei ddeall yn well.
Cymryd rhan
Mae rhagor o wybodaeth am wahanol fathau o siarcod a morgathod, a'r gweithgareddau sy'n cael eu cynnig gan Prosiect SIARC a'i bartneriaid, ar gael ar ein gwefan prosiectsiarc.com.
Gall unrhyw un gymryd rhan yn y ‘Great Eggcase Hunt’, drwy fynd i eggcase.org i roi gwybod i'r Shark Trust am yr hyn rydych chi wedi'i ddarganfod, neu drwy gysylltu ag Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru i weld pa ddigwyddiadau sy’n cael eu cynnal yng Ngogledd Cymru.
Mae Prosiect SIARC yn cael ei arwain ar y cyd gan ZSL a Chyfoeth Naturiol Cymru, a’i gyflwyno mewn partneriaeth â rhwydwaith o bartneriaid cyflawni, pobl gysylltiedig a chydweithredwyr, gyda chefnogaeth gan Gronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol, Cronfa Rhwydweithiau Natur Llywodraeth Cymru, yr Ocean Tracking Network a Save Our Seas Foundation. Am ragor o wybodaeth am bartneriaeth Prosiect SIARC, ewch i wefan y prosiect.